18 wróżb andrzejkowych, które każdy powinien znać!


Dziś dzień wosku ci ukaże, co ci życie niesie w darze
Wszystkim znane andrzejki powinny być celebrowane w nocy z 29 na 30 listopada, czyli w wigilię świętego Andrzeja. Jest to wieczór wróżb, przypadający na końcu lub na początku roku liturgicznego. Jednocześnie są one ostatnią okazją do zorganizowania hucznej zabawy przez rozpoczęciem adwentu. Święty Andrzej jest patronem Grecji, Szkocji i Rosji, dlatego też w Szkocji 30 listopada jest świętem narodowym.

Pierwotnie w wieczór andrzejkowy wróżyć mogły jedynie niezamężne, młode dziewczęta, ponieważ przepowiednie miały charakter czysto matrymonialny. Męskim odpowiednikiem andrzejek były katarzynki, odbywające się w nocy z 24 na 25 listopada, w wigilię św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Z czasem tradycja ta została wyparta przez andrzejki.

Na początku wróżby andrzejkowe były traktowane z pełną powagą – odprawiano je jedynie indywidualnie. Dopiero z czasem zyskały formę zbiorowo przeprowadzanych wróżb przez niezamężne dziewczęta. Obecnie traktowane są jako niezobowiązująca zabawa, która coraz mniej wspólnego ma z wróżeniem, a coraz więcej z zabawą taneczną.

Skąd wziął się matrymonialny wydźwięk andrzejek? Tego do końca nie wiadomo, najprawdopodobniej jego korzenie sięgają starożytnej Grecji lub starogermańskiego kultu boga płodności i miłości, Frejra.

Noc Andrzeja świętego przyniesie nam narzeczonego

Historia andrzejek

Pomimo tego, że andrzejki nie są ruchomym świętem, określenie ich daty potrafi przysporzyć nie lada problemu. Wiele osób uważa, że wypadają one w imieniny Andrzeja. Jest to nieprawda – przypadają w wigilię świętego Andrzeja, czyli 29 listopada. To właśnie wtedy powinno się wróżyć i przeprowadzać inne zabiegi magiczne.

Pochodzenie zwyczaju wróżenia w ten dzień, nie jest do końca znane. Nie wiadomo też, dlaczego akurat święty Andrzej został powiązany z tą tradycją. Możliwe, że zdecydowało o tym podobieństwo słów Andress (grecki Andrzej) oraz aner, andros (mąż, mężczyzna).

Święty Andrzej był jednym z apostołów Jezusa i uczniem Jana Chrzciciela. Głosił Ewangelię za co został skazany na męczeńską śmierć na krzyżu. Jako pierwszy ze Słowem Bożym dotarł do Bizancjum, Grecji, Abchazji i na wybrzeża Morza Czarnego.

Pierwsze wzmianki o celebrowaniu andrzejek w naszym kraju pochodzą z roku 1557. Popularne wówczas było lanie wosku, ołowiu lub cyny. Wróżono nie tylko w Polsce, ale także w Szwajcarii, Niemczech, Czechach, na Słowacji, Białorusi, w Rosji, na Ukrainie i w Rumunii, a także w krajach śródziemnomorskich.

Święty Andrzej uważany był za patrona panien na wydaniu, a w szczególności tych cnotliwych i pobożnych. Podczas wróżenia uchylał rąbka tajemnicy i zdradzał imię przyszłego męża.

W wigiliją Jędrzeja świętego - ujrzy oblubieńca swego

Andrzejkowe zabiegi magiczne

Praktykowane jeszcze do niedawna zabiegi magiczne były niemal obowiązkowe dla każdej niezamężnej kobiety. Można je było podzielić na indywidualne oraz zbiorowe.

Wśród indywidualnie praktykowanych zabiegów magicznych, powszechnie było urywanie gałązki czereśni lub wiśni w dniu św. Andrzeja, jeżeli zakwitła ona w wigilię Bożego Narodzenia, oznaczało to, że dziewczyna szybko wyjdzie za mąż. Na Kresach Wschodnich wysiewano konopie lub len, a następnie zagrabiano je męskimi spodniami, co miało sprowadzić do domu panny kandydata na męża. Oczywiście bardzo ważne było również poszczenie przez cały dzień i modlitwy do św. Andrzeja, by w czasie snu ukazał się przyszły ukochany.

Dużą rolę w tym czasie odgrywały również zwierzęta – bacznie obserwowano psa, ponieważ strona od której zaszczekał (lub w którą zaszczekał) była tą, z której nadejdzie kawaler. Dziewczęta dawały psom do zjedzenia pieczone pierożki lub kulki ulepione z ciasta, które oznaczały poszczególnych chłopców. Mężem miał zostać ten, „zjedzony” przez psa w pierwszej kolejności. Podobnie wyglądała znana na Mazowszu wróżba, w czasie której kilka dziewcząt kładło na ławie placki posmarowane tłuszczem – ta, której placek został zjedzony przez psa jako pierwszy, mogła spodziewać się rychłego ślubu.

Na Kujawach i w Małopolsce znany był zwyczaj ustawiania się panien w dużym okręgu, a następnie wpuszczanie do środka gąsiora z zawiązanymi oczami. Dziewczyna, którą skubnął lub do której podszedł w pierwszej kolejności, jako pierwsza wyjdzie za mąż.

Której but na progu stanie - pierwsza panna na wydanie

Najpopularniejsze wróżby andrzejkowe

Do tej pory zwyczaj wróżenia w wigilię św. Andrzeja jest żywy, jednak traktowany zdecydowanie bardziej z przymrużeniem oka. Chyba nie ma w naszym kraju osoby, która nie będzie potrafiła wymienić przynajmniej dwóch wróżb, w których brała udział.

Lanie wosku

Jest to najpopularniejsza wróżba andrzejkowa, do której niezbędna jest świeczka i klucz, najlepiej duży i stary. Techniki lania wosku są różne – jedni wolą wcześniej roztopić świeczkę w pojemniczku, by bezpośrednio z niego przelać wosk przez ucho od klucza, inni – decydują się na kapanie woskiem, prosto z palącej się świeczki. Wosk wlewany jest przez ucho od klucza do zimnej wody, po jego wyjęciu, jeżeli kształt nie jest jednoznaczny, konieczne jest obejrzenie jego cienia na ścianie. Powstała figura prognozuje cały przyszły rok.

Wahadełko

Pierścionek należy zawiesić na czerwonej nitce, a następnie chwycić ją palcem wskazującym i kciukiem lewej dłoni, jednocześnie opierając łokieć na stole. Wahadełko należy umieścić nad miseczką lub szklanką wypełnioną wodą, tak, aby znalazło się dokładnie na środku naczynia, ale poniżej brzegów. Pod żadnym pozorem nie wolno ruszać ręką!

Nieruchome wahadełko oznacza, że może upłynąć jeszcze wiele lat, zanim spotkasz miłość swojego życia. Następnie należy przesunąć wahadełko tak, aby wisiało około 3 cm od brzegu naczynia. Licz uderzenia o brzeg naczynia, jednak nie dłużej niż pięć minut. Liczbę tę trzeba odjąć od łącznej sumy liter z naszego imienia i nazwiska. Otrzymany wynik pomoże określić, ile lat trzeba jeszcze poczekać na ślub. Jeżeli cyfra będzie ujemna, oznacza to, że ślub weźmiesz w nadchodzącym roku.

Buty

Na przeciwko drzwi ustawiają się wszystkie panny wraz ze swoimi butami i jedna po drugiej, gęsiego przekładają swoje buty od końca na początek kolejki. Ta, która pierwsza przekroczy próg, ma szansę na najszybsze zamążpójście.

Rzucanie butami

Należy zdjąć buta z lewej nogi i odwrócić się tyłem do drzwi. Jeżeli rzucony za siebie but będzie skierowany w stronę drzwi, oznacza to rychłe zamążpójście.

Imiona na karteczkach

Na kartkach papieru dziewczęta wypisują imiona chłopców, a chłopcy – dziewcząt. Należy rzucić karteczki za siebie, ta która upadnie najbliżej, skrywa imię przyszłego męża lub żony.

Łódki

Łódeczki mogą zostać wykonane z papieru lub łupinek orzecha. Każda z nich powinna zostać podpisana imieniem właściciela. W dużej wannie, stawie lub jeziorze puszczamy łódeczki, a następnie obserwujemy. Właściciele tych, które się ze sobą spotkają mogą zostać w przyszłości parą.

Podobnie wygląda indywidualne wykonanie tej wróżby – na łódeczkach wypisujemy swoje imię oraz ukochanej osoby (lub znajomych), a następnie puszczamy na wodzie. Obserwujemy, które łódki się do siebie zbliżą, a które oddalą.

Karteczki z życzeniami

Na karteczkach należy wypisać życzenia, które chcemy, aby spełniły się w najbliższym czasie. Następnie trzeba je wrzucić do naczynia z zimną wodą – te które od razu opadną na dno nie mają szans na realizację, te które wypłyną na powierzchnię, mają szansę na realizację.

Owoce

Jedna osoba siada przy stole, druga zawiązuje jej oczy i ustawia przed nią trzy owoce – jabłko, śliwkę oraz cytrynę. Osoba z zawiązanymi oczami musi wybrać jeden z owoców.

  • Jabłko oznacza, że zakocha się z wzajemnością,
  • Śliwka, że najbliższy rok nie przyniesie zmian w jej życiu uczuciowym,
  • Cytryna, że czeka ją przelotny romans, jednak nie zakończy się on ślubem.

Karteczki z imionami pod poduszką

Tworzymy na osobnych karteczkach listy z imionami chłopców lub dziewcząt i chowamy je wieczorem pod poduszką. Rano, nie patrząc, sięgamy po jedną z nich. Imię, które znajduje się na kartce będzie nosił nasz przyszły mąż lub żona.

Gdy Andrzej się zjawi, to i zimę postawi

Niewidzialne imiona

Na białych kartkach, każda z osób biorących udział w zabawie, zapisuje dowolne imiona (jedna kartka – jedno imię), za pomocą soku z cytryny. Wszystkie kartki powinny zostać wrzucone do jednej miski (jeżeli udział biorą również mężczyźni, warto umieścić imiona męskie i żeńskie w osobnych pojemnikach). Każda osoba losuje jedną kartkę. Zapisane na niej imię należy odczytać za pomocą zapalonej świeczki. Wylosowane imię będzie należało do przyszłego ukochanego/ukochanej.

Lustro

Zabawa ta wymaga dużej cierpliwości. Potrzebna będzie czerwona świeczka i nowe lustro. Panna powinna zapalić świeczkę, a następnie poprosić św. Andrzeja o pokazanie twarzy jej przyszłego ukochanego. Po wypowiedzeniu prośby musi wpatrywać się w swoje odbicie tak długo, aż jej oczom ukaże się twarz jej przyszłego męża.

Słomki w wodzie

Każdy z gości otrzymuje słomkę w innym kolorze. Po wrzuceniu ich do wody należy obserwować, które z nich jako pierwsze na siebie wpadną. Osoby te połączy miłość.

Spodeczki

Do tej wróżby potrzebne będą 4 identyczne spodeczki. Pod każdym z nich należy umieścić jeden z przedmiotów: obrączkę, monetę oraz listek. Czwarty pozostaje pusty. Spodki należy pomieszać, a następnie wskazać jeden z nich.

Obrączka zwiastuje miłość, moneta – bogactwo, listek – ślub, a pusty, że nadchodzący rok nie przyniesie żadnych zmian.

Liście

Do tej zabawy potrzebny będzie czerwony, jesienny liść. Najlepiej urwany z drzewa, tak by nie był już całkiem suchy. Trzeba przechowywać go w rzeczach osobistych. Od tego jak szybko uschnie zależeć będzie trwałość miłości, która nas spotka.

Skórka od jabłka

Jest to jedna z bardziej znanych wróżb. Należy obierać jabłko w taki sposób, by skórka była jak najdłuższa, czyli do pierwszego przerwania ciągłości obierzyny. Następnie należy zamknąć oczy i rzucić skórkę za siebie – kształt, jaki przybierze, oznacza pierwszą literę imienia przyszłego męża/żony.

Makaron

Każda osoba wybiera sobie jeden surowy makaron. Ważne, by każdy z nich miał inny kształt (ze względów praktycznych dyskwalifikowane są nitki, które mogą zostać zastąpione makaronem spaghetti). Wybrane makarony należy wrzucić do wrzątku – właścicielka tego, który pierwszy wypłynie na powierzchnię i będzie ugotowany, najszybciej wyjdzie za mąż.

Zapałki

Należy zapalić jednocześnie dwie zapałki. Jeżeli trzymane łebkami do góry, będą palić się ku sobie, oznacza to, że miłość niebawem zapuka do drzwi. Natomiast jeżeli ich płomień będzie się rozchodził – w najbliższym czasie nie ma szans na poznanie tego jedynego.

Kleks

Na kartkę papieru należy zrobić dużego kleksa. Kształt jaki przyjmie będzie pierwszą literą imienia przyszłego męża/żony.

Na świętego Andrzeja błyska pannom nadzieja

Współczesne andrzejki

Obecnie odchodzi się powoli od zwyczaju wróżenia w andrzejki. Coraz częściej świętowanie ogranicza się do wyjścia do baru lub na imprezę, albo spędzenia babskiego wieczoru przy lampce wina.

Jesień jest też doskonałym momentem na zwolnienie tempa i odpoczynek. Długie, jesienne wieczory, kiedy na zewnątrz szybko zapada zmrok, a temperatury coraz bardziej spadają, są świetną okazją do regeneracji ciała.

Warto poświęcić przynajmniej jeden wieczór w tygodniu na odżywienie swojej skóry – wykonanie peelingu i nałożenie odpowiedniej maseczki do twarzy (maski do twarzy Ziaja znajdziesz tu). Posiadaczki cery wrażliwej i naczynkowej, powinny sięgać po peelingi enzymatyczne (więcej na ten temat przeczytasz tutaj). Należy pamiętać, jak ważne jest określenie rodzaju skóry, ponieważ tylko w ten sposób spełnione mogą zostać jej oczekiwania. Na przykład cera dojrzała będzie potrzebowała zupełnie innych składników odżywczych w kosmetykach, niż cera trądzikowa (o skutecznych sposobach na pozbycie się trądziku przeczytasz tu).

Podsumowanie

Tradycja obchodzenia andrzejek powoli wygasa. Okres przedświąteczny nie jest już tak restrykcyjny, jak kiedyś, dlatego też andrzejki przestały być ostatnią okazją do świętowania. W XXI wieku, kiedy powszechne stało się szukanie miłości przez Internet, już mało kto wierzy we wróżby. Warto jednak pamiętać, że kultywowanie tradycji andrzejkowej może stać się świetną okazją do spotkań z przyjaciółmi i spędzenia z nimi czasu.