Dieta niemowlęcia a zapobieganie otyłości


Dieta niemowlęcia a zapobieganie otyłości
W ostatnich dekadach w krajach uprzemysłowionych, do których należy Polska, obserwowany jest wzrost liczby osób z nadwagą i otyłością. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2014 roku problem ten dotknął ponad 1,9 mld osób dorosłych na świecie. Dodatkowo, zbyt dużą masę ciała miało aż 41 milionów dzieci poniżej 5. roku życia.

Szeroka skala problemu w Polsce

Dane dotyczące Polaków także nie pozwalają spać spokojnie – według Instytutu Żywności i Żywienia ok. 62% dorosłych i ok. 20% dzieci ma nadwagę lub otyłość[1]. Najbardziej niepokojące dane przedstawione zostały w Raporcie UNICEF „Warunki i jakość życia dzieci w krajach rozwiniętych” z 2013 roku, z którego wynika, że wśród młodych Europejczyków najwyższy wzrost liczby dzieci z nadwagą zaobserwowano właśnie w Polsce – ich procent pomiędzy rokiem 2001 a 2010 podwoił się![2]

Niebezpieczne następstwa i możliwość zapobiegania

Nadwaga i otyłość mają wpływ na zdrowie – ich konsekwencjami są: cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe i wiele innych. Z całą odpowiedzialnością należy jednak podkreślić fakt, że nadwagi i otyłości oraz ich komplikacji można uniknąć. Według WHO „wyeliminowanie wspólnych czynników ryzyka związanych z trybem życia: niewłaściwego żywienia i niskiej aktywności fizycznej pozwoliłoby uniknąć 80% przypadków chorób serca, udarów oraz cukrzycy typu 2, jak również 40% przypadków raka”[3].

Kluczowy okres 1000 pierwszych dni w życiu człowieka

Dynamiczny rozwój nauki w zakresie zdrowia człowieka rzuca na okres niemowlęcy nowe światło. Okres od poczęcia przez pierwsze lata życia dziecka, zwany inaczej 1000 pierwszych dni życia człowieka, okazuje się kluczowym nie tylko dla jego rozwoju, ale i dla zdrowia w przyszłości. Prawidłowa dieta przyszłej mamy, karmienie maluszka piersią oraz właściwe rozszerzanie diety stanowią kluczowe elementy troskliwego dbania o dziecko w tym czasie. Okres 1000 pierwszych dni życia człowieka nazywany jest przez ekspertów „oknem możliwości” z uwagi na fakt, że w tym czasie dochodzi do tzw. programowania metabolicznego organizmu oraz kształtowania nawyków żywieniowych człowieka. Błędy dietetyczne popełnione w tym czasie (np. niedożywienie kobiety w ciąży lub zbyt duża podaż białka w diecie niemowlęcia, będąca następstwem zbyt wczesnego rozszerzania diety lub braku zbilansowania posiłków) przekładają się na nadmierny wzrost komórek tłuszczowych i nadwagę dziecka w późniejszych latach życia[4].

Rozszerzanie diety

Różnorodna dieta przyszłej mamy, karmienie niemowlęcia piersią i właściwa strategia rozszerzania diety mają realny wpływ na właściwe wybory żywieniowe dziecka w jego przyszłości. Ważnym elementem kształtowania nawyków żywieniowych malucha jest rozpoczęcie zapoznawania go z nowymi smakami – nie wcześniej niż po ukończeniu 17. i nie później niż w 26. tygodniu jego życia[5]. Jednym z istotnych elementów diety człowieka jest obecność w niej warzyw i to od nich powinniśmy rozpocząć rozszerzanie diety. Ważne jest też cierpliwe proponowanie różnorodnych, bezpiecznych dań. Brak natychmiastowych sukcesów na polu akceptacji warzywnych, mniej słodkich smaków nie powinien zniechęcać opiekunów. Aby w przyszłości zbierać pozytywne efekty, potrzeba właściwego czasu, powtarzalności i różnorodności składników.

Z myślą o przyszłości

Badacze dowodzą, że preferencje żywieniowe dziecka obserwowane w jego niemowlęctwie są obecne również w jego dzieciństwie[6], zaś 50-60% preferencji żywieniowych dwu- i trzylatków może przetrwać nawet do 17.-22. roku życia! [7]

Im dziecko starsze, tym trudniej jest zmienić jego złe nawyki żywieniowe, dlatego tak ważnym jest, aby wykorzystać w pełni okres 1000 pierwszych dni życia człowieka, będący „oknem możliwości”. Polscy rodzice mają w tym zakresie wiele do zrobienia, bowiem wyniki badań pokazują, że dzieci w Polsce nie spożywają dostatecznej ilości zalecanych warzyw[8].

Dieta przyszłej mamy, karmienie piersią oraz kontynuacja troskliwej pielęgnacji maluszka na etapie rozszerzania diety realnie wpływają na programowanie metabolizmu organizmu dziecka i kształtowanie nawyków żywieniowych niemowlęcia.

Joanna Neuhoff-Murawska, specjalista ds. żywienia człowieka

Więcej informacji na temat żywienia niemowląt i małych dzieci na www.bobovita.pl.

Ważne informacje: Zaleca się kontynuację karmienia piersią podczas wprowadzenia pokarmów uzupełniających. Karmienie piersią powinno trwać tak długo, jak jest to pożądane przez matkę i dziecko. Karmienie piersią jest najlepsze dla dziecka.

[1]http://www.izz.waw.pl/pl/component/content/article/3-aktualnoci/aktualnoci/589-naukowcy-opracowali-skuteczna-metode-walki-z-otyloscia

[2] UNICEF Office of Research (2013), Warunki i jakość życia dzieci w krajach rozwiniętych. Analiza porównawcza, Innocenti Report Card 11, UNICEF Office of Research, Florencja.

[3] Komisja Wspólnot Europejskich, Dokument Roboczy Służb Komisji dołączony do Białej Księgi Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady, Strategia dla Europy W Sprawie Zagadnień Zdrowotnych Związanych z Odżywianiem, Nadwagą i Otyłością, COM 2007, 279, wersja ostateczna SEC (2007) 706.

[4] Gruszfeld D., Socha P.Białko w żywieniu niemowląt i małych dzieci. Standardy Medyczne Pediatria 2013;7:163-167

[5] http://ptp.edu.pl/files/Standardy_Medyczne_2014_Zalecenia_ywienia_.pdf.

[6] Mennella (2007) in Hartmann PE, Hale T (eds): Textbook on Human Lactation. Texas, Hale Publishing, pp 403–414.

[7] Nicklaus, et al.,  A prospective study of food preferences in childhood, Food Quality and Preference Volume 15, Issues 7–8,  October–December 2004, Pages 805–818.

[8] Badanie Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 13-36 miesięcy w Polsce, przeprowadzone przez IMiD we współpracy z Fundacją NUTRICIA, 2011.

Facebook Comments