Fakty i mity o testach na ojcostwo


Laboratorium

Testy w kierunku ustalenia ojcostwa są coraz powszechniejsze. Z jednej strony, oferty cenowe stają się bardziej przystępne dla klientów, z drugiej, badania mają coraz większy zasięg. Można je wykonać „na odległość” zarówno w Polsce jak i za granicą. Jednocześnie pojawiają się informacje na ich temat, które nie zawsze są zgodne z rzeczywistością. Poniżej przedstawiamy fakty i mity o testach na ojcostwo.

1. Biologiczne ojcostwo ustala się na podstawie grup krwi

TAK i NIE. Analiza grup krwi może służyć do postawienia wstępnej hipotezy na temat ojcostwa, nie może jednak stanowić metody jego ostatecznego ustalenia.
Obecnie najbardziej skuteczną metodą ustalania ojcostwa są testy oparte na analizie genetycznej. Kilkadziesiąt lat temu dominowała metoda serologiczna – oparta na analizie grup krwi, od której testy DNA okazały się być bardziej skuteczne. Grupa krwi nie jest bowiem cechą indywidualną dla każdego człowieka – identyczną grupę krwi mają miliony ludzi!

Co prawda, znając grupę krwi ojca i matki można wstępnie ustalić grupę krwi dziecka, nie jest to jednak metoda precyzyjna. Pozwala to jedynie wykluczyć pokrewieństwo między badanymi osobami, przy czym nie daje całkowicie pewnego wyniku. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ustalenie grupy krwi możliwe jest dopiero w wieku 2 lat, a test DNA można wykonać już w drugiej dobie życia dziecka, a nawet przed jego urodzinami.

2. Analiza 24 markerów genetycznych daje bardziej pewny wynik niż analiza 16 markerów genetycznych.

TAK. Analiza 24 markerów daje wynik 1000 razy bardziej dokładny.
Większość laboratoriów genetycznych w badaniu ojcostwa wykorzystuje 16 markerów DNA. Na tej podstawie wystawiany jest wynik potwierdzający ojcostwo z prawdopodobieństwem wynoszącym ponad 99,99% lub wykluczający je ze 100% pewnością. Zazwyczaj taka liczba markerów jest wystarczająca do uzyskania pewnego wyniku.

Dokładniejszy wynik uzyskany dzięki analizie 24 markerów ma szczególne znaczenie w przypadku, gdy w badaniu bierze udział tylko dziecko i potencjalny ojciec. Testy bez włączenia matki pozwalają na ustalenie ojcostwa z nieco mniejszym prawdopodobieństwem. Badanie 24 markerów powoduje też, że rzadziej uzyskuje się wynik wstępnie niejednoznaczny i konieczne jest włączenie do badania próbki od matki. Jest to duża korzyść w przypadku testów prywatnych kiedy udział matki nie jest wymagany.

3. Do badania biologicznego ojcostwa wystarczy próbka od jednej osoby.

NIE. W badaniu genetycznym w kierunku ustalenia ojcostwa konieczny jest udział co najmniej dwóch osób.
Wiele osób chcących zrobić test pyta, czy nie wystarczy jedna próbka bądź czy nie istnieje baza danych, za pomocą której można ustalić pokrewieństwo między dwojgiem ludzi. Nie istnieje żadna ogólnodostępna baza profili genetycznych, która umożliwiałaby wykonanie badania na podstawie tylko jednej próbki.

Do badania ojcostwa wymagana jest analiza próbek DNA pochodzących co najmniej od 2 osób: dziecka i domniemanego ojca. Jest to warunek wynikający z metod wykorzystywanych w genetyce. Na podstawie próbek uzyskuje się profile genetyczne badanych osób i porównuje się je w celu ustalenia pokrewieństwa biologicznego między nimi.

4. Wynik testu DNA może być błędny?

Tak i NIE. Testy genetyczne są najbardziej skuteczną metodą ustalania biologicznego ojcostwa. Mówiąc o badaniach laboratoryjnych trzeba zaznaczyć jednak, że każde badanie niezależnie od swojego rodzaju może dać wynik niezgodny z prawdą. Takie sytuacje zdarzają się jednak niezwykle rzadko.
Należy mieć więc pewność, że badanie wykonane jest w dobrym laboratorium, które posiada certyfikaty jakości i doświadczenie. Pracownicy laboratoriów doskonale wiedzą, jaka odpowiedzialność na nich ciąży. Ważne, aby pacjenci byli informowani o przebiegu badania oraz wszystkich ważnych jego aspektach np. jak prawidłowo pobrać próbki, jak je zabezpieczyć i dostarczyć do laboratorium itp.

Próbki, które dotarły do laboratorium powinny zostać zakodowane, przez co ryzyko ich podmiany jest całkowicie minimalizowane. Z kolei analiza na każdym etapie musi podlegać ścisłej kontroli. Na wyniku badania powinny z kolei pojawić się profile genetyczne badanych osób (dowód z badania potwierdzający wykonanie analiz) i podpis osoby wykonującej test i zatwierdzającej jego rezultat.

Tekst powstał we współpracy z CentrumDNA www.centrumdna.pl

Photo Credit: Boston College UK via Compfight cc

Facebook Comments