Kleszcze – jak się przed nimi chronić i jak usuwać?


Kleszcze – jak się przed nimi chronić i jak usuwać?
Kleszcze są bardzo groźnymi dla człowieka roztoczami, bo przenoszą choroby zakaźne. Wiele osób bagatelizuje zagrożenie ze strony tych małych żyjątek, bo nigdy do tej pory nie mieli kleszcza albo udało im się szybko usunąć go ze skóry i nie wystąpiła u nich żadna reakcja. To błędne myślenie – kleszcza można bardzo łatwo złapać, a nawet jeśli raz czy dwa nie było reakcji na ugryzienie kleszcza, następnym razem skutki mogą być gorsze. Co należy wiedzieć o kleszczach? Jak usunąć kleszcza w prawidłowy sposób? Jak się chronić przed kleszczami?

Kleszcz, czyli…?

Każdy z nas o nim słyszał, ale czy każdy umie powiedzieć, czym jest kleszcz? To stawonóg z gromady pajęczaków, podgromada roztocza, spokrewniony też ze skorpionami. Ssie krew i jest czasowym pasożytem zewnętrznym kręgowców, jednak zasadniczo nie ludzi, ale np. zwierząt domowych. Na świecie spotkać można 900 opisanych gatunków kleszczy. Kleszcze dzieli się na 3 rodziny: obrzeżkowate to tzw. kleszcze miękkie, kleszczowate oraz Nuttalliellidae to kleszcze twarde. Kleszcze miękkie nie mają pancerza jak kleszcze twarde. Częściej jednak człowieka kąsają kleszcze twarde. Są niewielkich rozmiarów, zwłaszcza zanim jeszcze pożywią się krwią. Samice są większe i osiągają rozmiary 3 mm. Po napełnieniu krwią mogą urosnąć do 11 mm. Samce mają najwięcej 2,5 mm. Larwy, które dopiero się wykluły, mierzą 0,5 mm, wyglądają wiec dla ludzkiego oka jak małe kropeczki. Nimfa, czyli stadium między larwą a dorosłym osobnikiem, ma około 1,5 mm.

Miejsce bytowania kleszczy

Kleszcze lubią wysokie trawy oraz liściaste lasy i parki. Wbrew obiegowej opinii, kleszcz nie spadnie na nas z góry. Maksymalna wysokość, na która się wspina, to 120 cm – dzięki temu jest na wysokości grzbietu potencjalnego żywiciela. Kleszcze można spotkać także w miejskich parkach, nie tylko na wiejskich łąkach czy podmiejskich lasach. Ponadto, zdarza się, że zimują w piwnicach, żerując na myszach, szczurach.

Sezonowa aktywność kleszczy

Kleszcze wykazują największą aktywność w kwietniu i maju oraz na przełomie października i listopada. Jednak niektóre osobniki szukają żywiciela przez cały rok, więc nie należy być pewnym, że poza okresem wiosennym i jesiennym nie grozi nam ugryzienie kleszcza.

Ugryzienie kleszcza

Kleszcze atakują głównie nogi, ale mogą się przemieszczać przez długi czas po ludzkim ciele by znaleźć idealne dla siebie miejsce, czyli zacienione, z cienką skórą. Dlatego bardzo często bytują w okolicach zgięć pod kolanami, za uchem, w pachwinach, przy linii włosów, koło pępka czy w okolicy narządów płciowych. Kleszcze cechują się bardzo wyrafinowaną konstrukcją aparatu gębowego, który pozwala im wbić się mocno w skórę, w sposób utrudniający jego odczepienie. Przebija skórę, robi swoistą rynnę ze śliny i wpuszcza pod skórę substancje zapobiegające krzepnięciu krwi, znieczulające oraz zarazki, po czym tą samą drogą odciąga krew. Podczas spijania krwi, osobnik może zwiększyć nawet do 200 razy swój rozmiar. Warto też wiedzieć, że nawet limfy i larwy mogą ugryźć. Kleszcze czasem bytują na ciele przez raptem kilka godzin, bo wystarczy im tyle by się nasycić krwią, ale zdarza się, że zerują nawet 3 tygodnie, jeśli w porę się ich nie usunie.

Jak się chronić przed kleszczami?

Wiadomo, że lepiej zapobiegać niż się leczyć – znajomość podstaw ochrony przed kleszczami pozwoli uniknąć ugryzień i nieprzyjemnych ich konsekwencji. Aby skutecznie chronić skórę przed kleszczami, stosuj się do tych zasad:

  • Ubieraj się właściwie na spacery do lasów, parków, po łąkach: unikaj krótkich spodenek, bo kleszcze lubią atakować nogi.
  • Nie zakładaj bawełnianych ubrań na spacery po zalesionych terenach, bo to ulubiona tkanina kleszczy – lepiej sprawdzą się polary czy materiały dresowe.
  • Zakładaj ochronniki do butów lub wciskaj nogawki do butów, by kleszcze nie mogły wpaść do środka.
  • Wybieraj ubrania ściągane na końcu gumką czy ciasno przylegające, by kleszcz nie wszedł pod rękaw czy nogawkę.
  • Zakładaj jasne ubrania, bo pozwali to zauważyć kleszcza na ich powierzchni.
  • Po spacerze zdejmij ubrania i dobrze wytrzep na zewnątrz, tak by potencjalni towarzysze na gapę nie dostali się do domu.
  • Wysusz ubrania po spacerze w suszarce bębnowej, bo kleszcze nie znoszą ciepłego powietrza.
  • Stosuj środki odstraszające kleszcze, np. z permetryną, ale uważaj jeśli masz kota, bo ten składnik jest dla nich silnie toksyczny
  • Regularnie sprawdzaj, czy zwierzęta domowe nie mają kleszczy i stosuj u nich ochronę przed kleszczami, by nie przyniosły do domu tych roztoczy.

Jak wyjąć kleszcza?

Każdorazowo po spacerze w liściastym lesie, parku czy po łące z wysokim trawami, konieczne jest obejrzenie dokładnie całego ciała. Jeśli zauważy się kleszcza, jak najszybciej trzeba go usunąć. Można ten zabieg z powodzeniem wykonać w domu, ale trzeba widzieć jak. Istnieje wiele mitów na temat usuwania kleszcza domowymi sposobami: o używaniu masła, alkoholu czy lakierów do paznokci czy stosowaniu igieł, odrywaniu kleszcza palcami itd. Te sposoby nie doprowadzą do wyjęcia kleszcza, a mogą jedynie uciąć jego odwłok. Główka i tułów zostaną w środku skóry i niestety trzeba będzie udać się do szpitala by usunąć kleszcza.

Kleszcza wyjmuje się mechanicznie przy pomocy wąskich szczypców. Należy uchwycić kleszcza jak najbliżej skóry i usuwać go używając tej samej siły wzdłuż osi wkłucia. Po usunięciu kleszcza trzeba przemyć miejsce wkłucia środkiem odkażającym oraz umyć ręce. Nie wolno kleszcza obracać w trakcie wyciągania, bo można zmiażdżyć go lub oderwać sam odwłok.

W przypadku obawy, że usuwanie kleszcza jest za trudne, a nie ma się wprawy w tym zabiegu, zawsze lepiej udać się do przychodni czy szpitala i poprosić o usunięcie kleszcza. Poczytaj więcej o tym, jak usnąć kleszcza na stronie https://www.kleszcze.info.pl/usuwanie-kleszczy

Choroby przenoszone przez kleszcze

Nie każdy kleszcz jest wektorem chorób, niemożliwe jest jednak ustalenie, czy ugryzł cię kleszcz przenoszący choroby czy nie. Jeden kleszcz może zarazić nawet kilkoma chorobami na raz. Kleszcze przenoszą boreliozę, kleszczowe zapalenie mózgu, babeszjozę, anaplazmozę, riketsjozę. Według szacunków około 10% do 15% populacji kleszczy w Polsce jest nosicielami zarazek chorób – najczęściej można je spotkać w województwach podlaskim, warmińsko-mazurskim, także opolskim, dolnośląskim, mazowieckim.

Kleszczowe zapalenie mózgu

To najgroźniejsza choroba przenoszona przez kleszcze. W ciągu dwóch tygodni od ugryzienia pojawiają się objawy grypopodobne. Na tym stadium choroby najczęściej udaje się ją zatrzymać – nawet w 80 procentach przypadków. Jeśli nie, to wirusy docierają do centralnego układu nerwowego i mogą wywołać zapalenie opon mózgowych, które kończy się wieloletnim leczeniem, rehabilitacją, a czasem prowadzi do śmierci pacjenta.

Odpowiednia wiedza o tym, jak się chronić przed kleszczami i jak usuwać kleszcze pomoże uniknąć zarażenia się groźnymi chorobami. Pamiętajmy, by sprawdzać po spacerach szczególnie dzieci, czy nie mają kleszczy.

Źródła:

  • https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pierwszapomoc/66747,jak-usunac-kleszcza
  • http://www.tweeddale.com/website/H55624/files/Tick_Alert_-_Polish.pdf
  • https://psselodz.pl/wp-content/uploads/2018/06/kleszcze.pdf

Facebook Comments